

Thị đế · Shi Di
Diospyros kaki Thunb. · Đài/quả đế của hồng đã phơi khô
Tên và bộ phận dùng
Thị đế là đài hoa và phần đế quả còn dính ở đầu quả hồng Diospyros kaki sau khi thu quả. Phần này có bốn thùy xanh nâu, hóa gỗ khi già; vật liệu dược khô thường dẹt, cong hình sao, có cuống ngắn và bề mặt nhăn. Không phải hạt hồng hay lá hồng.
Bối cảnh cổ truyền
Trong lý luận Đông y, Thị đế được ghi vị đắng, sáp, tính bình, thường phối hợp trong các bài truyền thống về nấc/nghịch khí. Đây không phải phương pháp điều trị nấc kéo dài, nôn, tắc nghẽn hay bệnh dạ dày.
Bằng chứng hiện đại
HKBU mô tả Thị đế là đài quả chín khô của Diospyros kaki, thường được gom sau khi ăn quả, rửa và phơi nắng. Dùng phần phụ của quả giúp tận dụng phụ phẩm, nhưng vẫn cần tránh mốc, thuốc bảo vệ thực vật và nhầm loài.
An toàn
Nguyên liệu khô mốc hoặc bẩn có thể gây hại; không dùng đài quả bị phun thuốc không rõ nhãn. Người có dị ứng hồng, đang mang thai/cho con bú, bệnh mạn hoặc dùng thuốc cần hỏi chuyên gia trước khi dùng dược liệu. Không có cặp độc cụ thể được nguồn đã rà soát xác nhận.
Phối hợp trong tài liệu
Thị đế phối hợp với Đinh hương, Nhân sâm và Sinh khương trong Đinh hương thị đế thang. HKBU ghi lần lượt 6, 9, 3 và 6 g; bài có nguồn lịch sử nhằm giáng nghịch, chỉ nấc theo lý luận truyền thống. Đây không phải liều dùng tự điều trị.
Ghi chú nhận dạng và học tập
A persimmon calyx is the persistent four-lobed green structure at the top of the fruit; Shidi is not the sweet edible flesh or the seed. The calyx should remain intact and be dried cleanly after fruit handling. Separate healthy fruit calyces from bruised, fermented, or moldy fruit, because contamination can remain in the dried material. Different Diospyros species may be grown as ornamentals, so retain a fruiting-tree photo and a botanical label. The calyx stalk and surrounding surface can carry dirt or pesticide residue; wash and drain according to the food-safe facility process. This study note is about identification and post-harvest documentation, not a remedy for hiccups or stomach symptoms. Keep the calyx separate from the fruit flesh during study: the four lobes and short stalk form the identifying part. Commercial lots may be mixed with fruit caps from other Diospyros species, and color alone is not enough. Dry material should be crisp rather than leathery or damp; store in a clean dry jar and inspect for insects. A calyx is a plant part, not a single-ingredient treatment. Do not use it to mask persistent cough, vomiting, or bleeding; those signs need assessment.
Sinh trưởng và sinh cảnh
Diospyros kaki có nguồn gốc Đông Á, được trồng ở vùng ôn đới ấm đến cận nhiệt đới; cây ưa nắng, đất sâu thoát nước và mùa sinh trưởng ấm. Cây chịu lạnh khi ngủ đông nhưng hoa/quả non có thể bị sương giá; nhiều giống cần mùa thu khô, mát để quả chín.
Ghi chú nhận dạng và học tập
A persimmon calyx is the persistent four-lobed green structure at the top of the fruit; Shidi is not the sweet edible flesh or the seed. The calyx should remain intact and be dried cleanly after fruit handling. Separate healthy fruit calyces from bruised, fermented, or moldy fruit, because contamination can remain in the dried material. Different Diospyros species may be grown as ornamentals, so retain a fruiting-tree photo and a botanical label. The calyx stalk and surrounding surface can carry dirt or pesticide residue; wash and drain according to the food-safe facility process. This study note is about identification and post-harvest documentation, not a remedy for hiccups or stomach symptoms. Keep the calyx separate from the fruit flesh during study: the four lobes and short stalk form the identifying part. Commercial lots may be mixed with fruit caps from other Diospyros species, and color alone is not enough. Dry material should be crisp rather than leathery or damp; store in a clean dry jar and inspect for insects. A calyx is a plant part, not a single-ingredient treatment. Do not use it to mask persistent cough, vomiting, or bleeding; those signs need assessment.
Tự trồng và chăm sóc
- Chọn giống hồng phù hợp khí hậu địa phương, ghép/cây con từ vườn ươm có tên giống; cây hồng gieo hạt có thể không giữ đặc tính quả.
- Trồng cây vào mùa mát hoặc đầu mùa mưa nơi thoát nước; đặt nơi có nắng, đào hố rộng hơn bầu nhưng không chôn sâu cổ rễ.
- Tưới sâu khi cây mới trồng và trong đợt khô; phủ gốc nhưng chừa khoảng quanh thân, tránh úng và cạnh tranh cỏ.
- Tạo tán thoáng, bỏ cành khô/chồng chéo, bón hữu cơ theo phân tích đất; tỉa quả nếu cây mang quá nhiều, theo dõi ruồi đục quả và bệnh đốm lá.
- Cây ghép thường cần vài mùa để ổn định và đậu quả; thời gian cụ thể tùy giống, gốc ghép và khí hậu. Dùng quả chín khỏe để lấy đài, không phun thuốc gần thu hoạch trái với nhãn.
- Tách đài từ quả sạch, rửa, làm khô nhanh trong môi trường thông thoáng; ghi ngày thu và lô, loại bỏ mẫu mốc hoặc có tồn dư nghi ngờ.
Bao lâu mới thu dùng được? Có thể dùng Thị đế sau mùa thu hoạch quả hồng, khi quả chín và đài hình thành; tuổi đậu quả của cây không cố định và phụ thuộc giống/gốc ghép. Nguồn HKBU không đưa tuổi cây thu hoạch chuẩn. Không nhầm thời gian cây ra quả với thời gian dược liệu phơi khô.
Phối hợp có ghi trong tài liệu: Đinh hương thị đế thang
Nguồn HKBU mô tả theo lý luận truyền thống: giáng nghịch, giảm nấc và ôn trung; nấc kéo dài hoặc kèm đau ngực/nôn ra máu cần được đánh giá y tế.




Tỷ lệ ghi trong nguồn: HKBU ghi lượng 6:9:3:6 g theo thứ tự Đinh hương : Thị đế : Nhân sâm : Sinh khương, tương đương 2:3:1:2. Đây là một nguồn công thức, không phải hướng dẫn liều dùng.
Lưu ý: Nhân sâm có lưu ý nguồn gốc/bảo tồn và tương tác thuốc; đinh hương đậm đặc có thể ảnh hưởng đông máu hoặc kích ứng. Không tự dùng cho trẻ, người đang dùng thuốc chống đông, hoặc phụ nữ có thai.
Mở hồ sơ bài thuốc ↗Cặp bị ghi nhận là độc
Không có nguồn đã rà soát xác nhận một cặp Thị đế cụ thể là độc. Công thức truyền thống có nhiều vị không chứng minh rằng cặp Thị đế–Đinh hương gây độc; cân nhắc tương tác riêng của từng vị và tình trạng người dùng.
Hình minh họa AI phục vụ học tập; không dùng để định danh mẫu thật.
TỪ CÂY / SINH CẢNH ĐẾN DƯỢC LIỆU KHÔ · QUY TRÌNH THAM KHẢO
- Thu quả hồng chín từ cây Diospyros kaki có nguồn; sau khi tách quả để ăn/chế biến, giữ lại đài và cuống còn nguyên, loại bỏ phần thối, rửa sạch và hong/phơi trên khay sạch. Sấy đến khô, giòn vừa, tránh nắng bụi, khói, côn trùng; bảo quản khô kín và kiểm tra mốc định kỳ.
- Harvest ripe fruit from authenticated Diospyros kaki. After separating fruit for food, retain intact calyx and stem, reject rotten portions, wash, and air/sun-dry on clean racks. Dry thoroughly without dust, smoke, or insects; store dry and sealed and check periodically for mold.
- Thu đài từ quả Diospyros kaki chín khỏe, giữ nguyên đài khi tách quả.
- Phân loại, làm sạch, phơi/sấy khay sạch đến khô ổn định; ghi loài, nguồn, ngày thu và loại mẫu mốc.
Các bước là tổng quan sơ chế sau thu hoạch, không phải hướng dẫn tự bào chế để uống. Nguồn quy trình ↗