← Quay lại danh sách dược liệuHỒ SƠ HỌC TẬP
美花石斛 · Mei Hua Shi Hu · Shi Hu

Thạch hộc Loddiges (Mỹ hoa thạch hộc) · Mei Hua Shi Hu · Shi Hu

Dendrobium loddigesii Rolfe · Một số tài liệu dược liệu khu vực ghi thân tươi hoặc thân đã phơi của Dendrobium loddigesii trong nhóm Dendrobii Herba / Thạch hộc. Không dùng tên Thạch hộc để gom tất cả loài Dendrobium; cần định danh đúng loài và kiểm tra nguồn nuôi trồng.

Thuộc tính dược liệu trong tài liệu

Thân Dendrobium đã phơi khô · minh họa AI
Minh họa thân khô, không chứng minh đúng loài

Ghi chép thuộc tính theo tài liệu: Hồ sơ y học cổ truyền Hàn Quốc gắn thân D. loddigesii với Thạch hộc và ghi vị ngọt, nhạt, tính hơi hàn; công năng truyền thống được nguồn dịch là thanh vị, sinh tân và dưỡng âm. Đây là thuộc tính của nguồn khu vực, không phải tiêu chuẩn phổ quát hay kết quả thử nghiệm lâm sàng.

Mở hồ sơ nguồn về thuộc tính ↗

Kết hợp có ghi nhận trong bài thuốc

Thân Dendrobium đã phơi khô · minh họa AI
Minh họa thân khô, không chứng minh đúng loài

Chưa xác minh được công thức phối hợp có tỷ lệ rõ cho đúng D. loddigesii; không tự gán lợi ích phối vị hoặc đưa tỷ lệ.

Cặp kỵ / độc có ghi nhận

Thân Dendrobium đã phơi khô · minh họa AI
Minh họa thân khô, không chứng minh đúng loài

Đây là các cặp được nguồn dưới đây ghi nhận là tương kỵ hoặc có cảnh báo; không đồng nghĩa mọi trường hợp phối hợp đều đã được chứng minh gây ngộ độc.

Cặp bị ghi nhận là độc

Thân Dendrobium đã phơi khô · minh họa AI
Minh họa thân khô, không chứng minh đúng loài

Chưa có nguồn đã rà soát xác nhận một cặp dược liệu cụ thể gây độc với D. loddigesii. Không coi khoảng trống này là bằng chứng phối hợp nào cũng an toàn.

Thân Dendrobium đã phơi khô · minh họa AI
Minh họa thân khô, không chứng minh đúng loài

Hình minh họa AI phục vụ học tập; không dùng để định danh mẫu thật.

Bằng chứng thương mại quốc tế theo CITES

Thân Dendrobium đã phơi khô · minh họa AI
Minh họa thân khô, không chứng minh đúng loài

Cơ sở dữ liệu CITES phiên bản 2026.1 có 8 dòng bảng đối chiếu cho tên loài Dendrobium loddigesii trong giai đoạn 2016, 2017, 2018, 2021. Bộ lọc ghi mục đích T (Commercial) và dạng hàng MED (medicine); phụ lục xuất hiện trong các dòng này: II. Mã nước nhập khẩu được báo cáo gồm CA, SG, US; mã nước xuất khẩu gồm HK. Đây là số dòng bảng đối chiếu, không phải số lô hàng hay tổng khối lượng. Ghi nhận này không chứng minh hiệu quả lâm sàng, tính hợp pháp của từng giao dịch hoặc độ an toàn khi sử dụng dược liệu.

Mở cơ sở dữ liệu thương mại CITES ↗

Tên và bộ phận dùng

Thân có đốt và hoa môi vàng của Dendrobium loddigesii · minh họa AI
Hình học tập; cần đối chiếu tiêu bản

Dendrobium loddigesii Rolfe là tên loài được Kew chấp nhận, thuộc họ Lan (Orchidaceae). Kew mô tả đây là lan phụ sinh hoặc thạch sinh: cây bám trên thân cây hay đá thay vì mọc như cây thân gỗ; giả hành dạng thân mảnh, có đốt, thường rủ xuống. Vùng bản địa trải từ nam Trung Quốc đến Đông Dương, gồm Hải Nam, Lào, Myanmar, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam. Hồ sơ thực vật Hong Kong mô tả thân rủ nhiều đốt, lá mọc so le, hoa đơn mọc từ các đốt phía trên; cánh và lá đài hồng nhạt, môi hoa có vùng giữa vàng cam và viền tua. Ở Hong Kong, cây được ghi nhận trên đá hoặc thân cây trong rừng vùng thấp; hoa thường được ghi từ tháng 3 đến tháng 5. Đây là đặc điểm giúp học hình thái, không thay cho tiêu bản xác thực vì nhiều lan Dendrobium có thân đốt và hoa màu hồng tương tự.

Thân có đốt và hoa môi vàng của Dendrobium loddigesii · minh họa AI
Hình học tập; cần đối chiếu tiêu bản

Một số nguồn dược liệu ở các khu vực Đông Á ghi thân D. loddigesii trong nhóm Thạch hộc/Dendrobii Herba, nhưng phạm vi chuyên luận khác nhau. Cơ sở tri thức y học cổ truyền Hàn Quốc có hồ sơ tên loài này như một nguồn thân Thạch hộc; tài liệu Bộ Y tế Đài Loan liệt kê D. loddigesii trong số các nguồn cây cho Dendrobium stem. Vườn Thực vật Hong Kong chỉ xác nhận sử dụng dân gian/medicinal, không nêu công thức chuẩn riêng cho loài. Do đó hồ sơ phân biệt tên loài, tên vị dược liệu và bối cảnh từng nguồn; không chuyển thuộc tính của D. officinale, D. nobile hoặc mọi loài trong chi sang đây.

Thân có đốt và hoa môi vàng của Dendrobium loddigesii · minh họa AI
Hình học tập; cần đối chiếu tiêu bản

Dữ liệu CITES 2026.1 trong dự án có 8 dòng đối chiếu ghi hàng “medicine”, mục đích thương mại T, mã nguồn A, vào các năm 2016, 2017, 2018 và 2021; các báo cáo có Hong Kong là nơi xuất, nguồn gốc Trung Quốc, và người nhập báo cáo Canada, Singapore hoặc Hoa Kỳ. Mã A được CITES dùng cho mẫu thực vật nhân giống nhân tạo. Đây là số dòng báo cáo trong tập dữ liệu đã lọc, không phải đếm lô hàng toàn cầu hay bảo đảm tính hợp pháp của giao dịch cụ thể. Loài thuộc CITES Phụ lục II; cây lan hoang dã không nên bị thu thập cho mục đích học hoặc làm thuốc. Ảnh trang này do AI tạo, chỉ để hình dung cây và thân khô, không phải mẫu xác thực.

Bối cảnh cổ truyền

Thân Dendrobium đã phơi khô · minh họa AI
Minh họa thân khô, không chứng minh đúng loài

Hồ sơ Hong Kong Herbarium ghi D. loddigesii là cây cảnh và cây có sử dụng làm thuốc theo dân gian. Cơ sở tri thức y học cổ truyền Hàn Quốc gắn đúng tên loài với mục Dendrobii Herba và mô tả thân khô; nguồn này ghi tính vị ngọt, nhạt, hơi hàn và các công năng cổ truyền như thanh vị, sinh tân, dưỡng âm. Bộ Y tế Đài Loan cũng liệt kê loài trong nhóm nguồn của thân Dendrobium. Những ghi nhận này thuộc phạm vi từng hệ thống và tài liệu; chúng không chứng minh cùng một tiêu chuẩn dược điển ở mọi quốc gia hoặc mọi lô hàng.

Thạch hộc mọc phụ sinh trên đá rừng ẩm · minh họa AI
Sinh cảnh khái quát, không xác thực địa điểm

Các tên Thạch hộc, Hoàn thạch hộc, Mỹ hoa thạch hộc và Dendrobium stem được dùng với phạm vi khác nhau. Một dược liệu mang tên Thạch hộc có thể được định nghĩa bằng một hay nhiều loài, tùy văn bản. Nếu tên thương mại chỉ ghi “Dendrobium”, thiếu loài, phần dùng hoặc thông tin nguồn trồng thì không thể xem đó là D. loddigesii. Tài liệu Hong Kong gọi công dụng là medicinal/folk, không trình bày liều hay bài thuốc; hồ sơ Hàn Quốc có cảnh báo theo cách phân loại chứng của chính hệ thống đó, không nên biến thành chẩn đoán cho người đọc.

Thân Dendrobium đã phơi khô · minh họa AI
Minh họa thân khô, không chứng minh đúng loài

Hồ sơ này giữ các mô tả truyền thống như tài liệu học tập, không đề nghị dùng thân cây để chữa khô miệng, sốt, bệnh tiêu hóa hoặc bất kỳ bệnh nào. Không trích ra tỷ lệ phối hợp vì các nguồn hiện rà soát chưa cung cấp công thức nhiều vị đủ rõ, đúng loài, đúng dạng và có lượng cho từng thành phần.

Bằng chứng hiện đại

Thạch hộc mọc phụ sinh trên đá rừng ẩm · minh họa AI
Sinh cảnh khái quát, không xác thực địa điểm

Nghiên cứu được lập chỉ mục trên PubMed so sánh hình thái và hàm lượng polysaccharide của D. loddigesii từ các sinh cảnh khác nhau. Loại nghiên cứu này có ích cho việc kiểm soát chất lượng nguyên liệu và nhận biết biến thiên giữa vùng trồng; nó không phải thử nghiệm điều trị trên người. Một nghiên cứu riêng về giai đoạn vườn ươm đánh giá cây con và điều kiện nhân giống, không chứng minh cây trưởng thành hay thân khô có hiệu quả chữa bệnh.

Thân Dendrobium đã phơi khô · minh họa AI
Minh họa thân khô, không chứng minh đúng loài

Các nghiên cứu về Dendrobium nói chung rất dễ bị gộp nhầm: loài, điều kiện sinh trưởng, tuổi thân, cách sấy và chiết xuất có thể làm thay đổi hóa học. Kết quả của D. officinale, D. nobile hoặc dịch chiết hỗn hợp không thể tự động gán cho D. loddigesii. Dữ liệu in vitro hoặc phân tích polysaccharide là những phép đo thành phần hoặc mô hình ban đầu; muốn suy ra lợi ích ở người cần có thử nghiệm lâm sàng sử dụng chế phẩm đã định danh và chuẩn hóa.

Thân Dendrobium đã phơi khô · minh họa AI
Minh họa thân khô, không chứng minh đúng loài

Hồ sơ nguồn này không tìm thấy bằng chứng thử nghiệm lâm sàng có đối chứng đủ để xác nhận hiệu quả điều trị riêng cho thân D. loddigesii. Vì vậy các công dụng truyền thống được giữ ở phần riêng; không biến thành tuyên bố điều trị và không suy luận rằng hàng CITES “medicine” đã chứng minh tác dụng y học. Thương mại là bằng chứng có khai báo sản phẩm theo một thuật ngữ, không phải phép thử dược lý.

An toàn

Thân Dendrobium đã phơi khô · minh họa AI
Minh họa thân khô, không chứng minh đúng loài

Các nguồn đã rà soát không cung cấp đánh giá độc tính người, mức dùng an toàn chung hoặc danh sách tương tác thuốc đầy đủ cho đúng thân D. loddigesii. Không tự hái lan rừng, nhai thân, sắc uống hoặc dùng cây cảnh làm dược liệu. Cây trong họ Lan và nhiều loài Dendrobium được quản lý thương mại; việc cây được bán không tự chứng minh loài, chất lượng hay giấy phép. Chỉ xem xét sản phẩm từ nguồn nuôi trồng có truy xuất và đúng tiêu chuẩn áp dụng, đồng thời hỏi nhân viên y tế nếu đang dùng thuốc hoặc có bệnh nền.

Thân Dendrobium đã phơi khô · minh họa AI
Minh họa thân khô, không chứng minh đúng loài

Hồ sơ Hàn Quốc nêu các tình huống chống chỉ định theo khái niệm chứng của y học cổ truyền Hàn Quốc. Đó là lưu ý trong nguồn khu vực, không phải cảnh báo độc tính được xác nhận bằng thử nghiệm người. Không chuyển cảnh báo của D. officinale hay sản phẩm Dendrobium khác sang loài này nếu chưa có dữ liệu loài cụ thể. Không tìm thấy nguồn đã rà soát xác nhận một cặp dược liệu cụ thể trở thành độc khi phối với D. loddigesii; cũng không thể từ đó kết luận mọi phối hợp an toàn.

Thân Dendrobium đã phơi khô · minh họa AI
Minh họa thân khô, không chứng minh đúng loài

Trẻ em, người mang thai hoặc cho con bú, người có bệnh mạn tính hay đang dùng thuốc không nên tự thử dược liệu chưa được đánh giá. Nếu đã dùng sản phẩm và có phản ứng bất thường, ngừng sử dụng và liên hệ cơ sở y tế; nếu khó thở, sưng mặt, ngất hoặc triệu chứng nặng thì cấp cứu. Không thay thế điều trị kê đơn bằng lan hoặc chế phẩm quảng cáo.

Nguồn cảnh báo an toàn ↗

Phối hợp trong tài liệu

Thân Dendrobium đã phơi khô · minh họa AI
Minh họa thân khô, không chứng minh đúng loài

Chưa tìm thấy trong các nguồn đang liên kết một bài thuốc nhiều vị có đủ tên loài, bộ phận, lượng từng vị và cách chế biến để xác nhận D. loddigesii phối với dược liệu nào sẽ có lợi ích cụ thể. Vì vậy không tự ghép với Hoàng kỳ, Nhân sâm hay vị Thạch hộc khác, không dựng tỷ lệ và không dùng hình ảnh minh họa như thành phần của một công thức. Nếu sau này bổ sung bài thuốc, phải trích nguồn gốc và tách lượng theo đúng tài liệu, không chuyển thành liều tự dùng.

Thân Dendrobium đã phơi khô · minh họa AI
Minh họa thân khô, không chứng minh đúng loài

Cũng chưa có ghi nhận đáng tin cậy trong các nguồn hiện rà soát về một vị thuốc cụ thể “kỵ” hay tạo độc chất khi dùng cùng D. loddigesii. Đó là khoảng trống bằng chứng, không phải bảo đảm an toàn. Nguy cơ có thể liên quan đến việc nhầm loài, chất lượng nguyên liệu, thuốc đang dùng hoặc bệnh nền. Hình tâm khô chỉ giúp hình dung thân Dendrobium sau sơ chế; không chứng minh loài hay là ảnh của thành phần phối hợp thực tế.

Ghi chú nhận dạng và học tập

Thân có đốt và hoa môi vàng của Dendrobium loddigesii · minh họa AI
Hình học tập; cần đối chiếu tiêu bản

Dấu hiệu học hình thái gồm thân rủ có đốt rõ; lá so le, thuôn bầu dục; hoa đơn mọc ở các đốt phía trên, cánh hồng nhạt và môi có tâm vàng cam, mép tua. Hồ sơ Hong Kong ghi thân có thể dài khoảng 10 cm trong mô tả RHS, nhưng kích thước cây thay đổi theo điều kiện. Nhiều loài lan cùng chi có thể giống nhau; hãy xem hoa, thân, địa điểm và tiêu bản cùng lúc.

Sinh trưởng và sinh cảnh

Thạch hộc mọc phụ sinh trên đá rừng ẩm · minh họa AI
Sinh cảnh khái quát, không xác thực địa điểm
Thạch hộc mọc phụ sinh trên đá rừng ẩm · minh họa AI
Sinh cảnh khái quát, không xác thực địa điểm

Kew xếp loài vào sinh cảnh nhiệt đới ẩm và mô tả lối sống phụ sinh/thạch sinh. Hồ sơ Hong Kong ghi cây bám trên thân hoặc đá trong rừng vùng thấp, phân bố tại các đảo và vùng núi phía nam Trung Quốc, cùng Lào và Việt Nam; ghi chép tại Hong Kong nêu hoa tháng 3–5. Không suy rằng mọi quần thể có cùng độ cao, mùa hoa hoặc yêu cầu nhiệt độ. Trong tự nhiên, rễ bám vào bề mặt có rêu và vật liệu hữu cơ; cây cần ẩm không khí nhưng rễ không nên bị ngâm úng kéo dài.

Thân lan rủ và hoa hồng nhạt của Thạch hộc · minh họa AI
Minh họa cây sống để học hình thái
  1. Thân lan rủ và hoa hồng nhạt của Thạch hộc · minh họa AI
    Minh họa cây sống để học hình thái
    Mua cây con hoặc hom từ vườn ươm hợp pháp, có nhãn Dendrobium loddigesii và thông tin nguồn trồng. Không lấy cây trưởng thành, keiki hay thân rụng từ khu bảo tồn hoặc tự nhiên; lan phụ lục CITES cần giấy tờ phù hợp khi vận chuyển qua biên giới.
  2. Thạch hộc mọc phụ sinh trên đá rừng ẩm · minh họa AI
    Sinh cảnh khái quát, không xác thực địa điểm
    Chọn giá thể lan vỏ cây cỡ vừa có thoáng khí, thêm vật liệu giữ ẩm phù hợp điều kiện tại nhà; hoặc ghép lên nút bần/gỗ nếu có độ ẩm không khí đủ cao. Chậu hoặc giỏ cần thoát nước tốt. RHS lưu ý rễ thích hơi bó, vì vậy không chuyển cây sang chậu quá lớn.
  3. Thạch hộc mọc phụ sinh trên đá rừng ẩm · minh họa AI
    Sinh cảnh khái quát, không xác thực địa điểm
    Đặt ở nơi sáng tán xạ hoặc nắng nhẹ buổi sáng, tránh nắng gắt giữa trưa sau kính. RHS cho phép nắng hoặc bán râm, nơi có mái che; điều chỉnh vị trí nếu lá cháy hoặc cây thiếu sáng. Cây cần thông khí quanh rễ và thân, tránh đặt nơi bí ẩm liên tục.
  4. Thân lan rủ và hoa hồng nhạt của Thạch hộc · minh họa AI
    Minh họa cây sống để học hình thái
    RHS nêu khoảng nhiệt trung bình 20–25°C vào mùa hè và 8–14°C mùa đông trong điều kiện trồng được mô tả. Đây là hướng dẫn của nguồn cho cây cảnh, không phải ngưỡng sinh tồn chính xác cho mọi giống hoặc khí hậu. Tưới kỹ khi hỗn hợp gần khô rồi để nước chảy hết; rễ nên khô dần giữa các lần tưới, đặc biệt trong mùa lạnh.
  5. Thạch hộc mọc phụ sinh trên đá rừng ẩm · minh họa AI
    Sinh cảnh khái quát, không xác thực địa điểm
    Giữ ẩm không khí cao bằng thông gió và khay ẩm hoặc phun sương phù hợp vào mùa sinh trưởng; không để nước đọng ở bẹ lá qua đêm. Kiểm tra rệp, rệp sáp, nhện đỏ và nấm. Chỉ thay giá thể khi vỏ bắt đầu mục, tốt nhất khi chồi mới xuất hiện vào mùa xuân; hạn chế làm tổn thương rễ.
  6. Thân lan rủ và hoa hồng nhạt của Thạch hộc · minh họa AI
    Minh họa cây sống để học hình thái
    Nhân giống tại nhà bằng cách chia bụi trưởng thành khi cây đã mọc chật chậu, giữ lại đủ thân khỏe và rễ cho mỗi phần. Keiki trên thân già chỉ tách khi đã có rễ mới dài ít nhất khoảng 2 cm theo RHS. Gieo hạt cần môi trường phòng thí nghiệm vì hạt lan rất nhỏ và phụ thuộc nấm cộng sinh; không nên coi gieo hạt trong chậu thông thường là bước dễ làm.
Thân lan rủ và hoa hồng nhạt của Thạch hộc · minh họa AI
Minh họa cây sống để học hình thái

Bao lâu mới thu dùng được? RHS ước tính cây trồng cảnh đạt độ trưởng thành trong khoảng 5–10 năm theo điều kiện vườn Anh; mốc này không phải tuổi thu hoạch dược liệu và không chuyển nguyên xi sang khí hậu Việt Nam. Nguồn đã rà soát không đưa tuổi thu thân làm thuốc hay tiêu chuẩn thu hoạch riêng cho D. loddigesii. Không cắt thân để tự dùng; muốn có nguyên liệu phải theo tiêu chuẩn dược liệu và nguồn trồng được cấp phép.

Thạch hộc mọc phụ sinh trên đá rừng ẩm · minh họa AI
Sinh cảnh khái quát, không xác thực địa điểm

Nguồn sinh trưởng / canh tác ↗

Nguồn đã đối chiếu

Nguồn định danh ↗

Từ cây đến dược liệu khô · quy trình theo nguồn

  1. Các thân lan đã sơ chế theo mô tả tài liệu · minh họa AI
    Không phải hướng dẫn tự bào chế
    Xác minh cây trồng có nhãn loài và chứng từ nuôi trồng; lưu mẫu đối chiếu trước khi cắt. Với cây được bảo vệ hoặc giao dịch quốc tế, kiểm tra giấy phép CITES và quy định địa phương.
  2. Các thân lan đã sơ chế theo mô tả tài liệu · minh họa AI
    Không phải hướng dẫn tự bào chế
    Chỉ sử dụng thân đúng loài và đúng chuyên luận áp dụng; không trộn thân của các loài Dendrobium vì hình thái khô và hóa học có thể khác nhau.
  3. Các thân lan đã sơ chế theo mô tả tài liệu · minh họa AI
    Không phải hướng dẫn tự bào chế
    Tài liệu tham khảo mô tả thân tươi hoặc thân khô, nhưng không có một quy trình sơ chế thống nhất được xác minh cho mọi thị trường. Cơ sở được phép cần rửa, loại dị vật, làm khô theo tiêu chuẩn và kiểm soát ẩm/mốc; trang không hướng dẫn tự chế biến để uống.
  4. Các thân lan đã sơ chế theo mô tả tài liệu · minh họa AI
    Không phải hướng dẫn tự bào chế
    Ghi tên khoa học, nguồn giống, ngày thu, bộ phận, quy trình, số lô và kết quả kiểm nghiệm; giữ riêng mẫu chứng. Hình AI và tên thương mại không thay cho xác thực thực vật hoặc hồ sơ CITES.
Các thân lan đã sơ chế theo mô tả tài liệu · minh họa AI
Không phải hướng dẫn tự bào chế

Ghi chép phục vụ học tập và truy xuất sơ chế; không phải hướng dẫn bào chế hay sử dụng tại nhà.

Mở nguồn quy trình ↗
← Quay lại danh sách dược liệu ↗